1 juli 2026
Beste voorouder,
Ik schrijf u deze brief uit waardering, erkenning en respect. Onze eeuwenoude Afrikaanse wijsheid, Ubuntu, leert ons dat wat wij doen, doorwerkt tot zeven generaties. Dat betekent dat u, en andere voorouders, vandaag in 2026 nog altijd met ons meeleven. In wie ik ben. In hoe ik hier sta. In vrijheid. In waardigheid.
Uw kracht om, ondanks mensonterende omstandigheden, trouw te blijven aan uw cultuur, taal en spiritualiteit, inspireert mij elke dag. Daarom definieer ik mijzelf niet als slechts een nazaat van tot slaaf gemaakten. Ik ben een nazaat van sterke en moedige Afrikanen. Overlevers van de Ma’afa. Ik gebruik bewust een Afrikaanse term, omdat zij recht doet aan de omvang van het onbeschrijfelijke leed dat u en andere voorouders is aangedaan. Een term die de Afro-Amerikaanse antroposoof Marimba Ani in 1988 introduceerde in haar zoektocht naar Afrikaans idioom voor de trans-Atlantische slavernij. Want we kunnen niet met enkel Europese taal over een Afrikaanse catastrofe spreken.
Beste voorouder, ik bewonder u. U werd weggerukt uit uw thuis, geketend, vernederd, verkocht, mishandeld en ontmenselijkt.
En toch… u brak niet.
U bleef mens waar men u tot een zielloos bezit wilde maken. U bleef geloven, zingen, herinneren. U bewaakte uw Afrikaanse waardigheid. En juist die geest leeft vandaag voort.
In Nederland. In Suriname. Op Bonaire, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten. In gemeenschappen die, ondanks alles, blijven bouwen aan waardigheid en toekomst.
Beste voorouder, wij hebben in de afgelopen jaren woorden gehoord. Woorden van erkenning. Woorden van excuses. Belangrijke stappen.
Maar laat mij hier, vanuit mijn Afrikaanse ziel, ook dit zeggen: Herdenken zonder herstellen is onvolledig. Want echte rechtvaardigheid vraagt niet alleen erkenning van het verleden, maar verandering van de systemen die de Ma’afa hebben veroorzaakt.
Daarom begint écht en duurzaam herstel met het benoemen van de pijnlijke waarheid. Een waarheid die pas betekenis krijgt wanneer zij leidt tot rechtvaardigheid. Want alleen wie bereid is eerlijk naar het verleden te kijken, kan recht doen aan de toekomst.
Dat verleden werkt immers door. In levens, in kansen, in systemen. We hebben een Afrikaans perspectief en Afrikaanse wijsheden nodig om te komen tot écht herstel. Dat brengt ons tot de immateriële wijsheid van ‘Reparatory justice’: herstelscheppend recht en rechtvaardigheid. Het gaat om het herstellen van wat generaties lang is beschadigd:
mensen, gemeenschappen en instituties. Beste voorouder, daarom werken velen elke dag aan dat herstel. Het Herdenkingscomité Slavernijverleden dat deze momenten draagt. Lokale comités in tientallen gemeenten.
Het Nationaal Slavernijmuseum in opbouw. En wij bij NiNsee, als nationaal kennis- en expertise-instituut, maken de doorwerking zichtbaar. We verdiepen kennis en werken aan rechtvaardig herstelbeleid.
Beste voorouder, onlangs mocht ik terugkeren naar Mama Afrika, naar Ghana. Daar heb ik ervaren dat herstel niet begint met antwoorden, maar met luisteren. Luisteren naar het verhaal van de ‘achterblijvers’ in Afrika.
De achterblijvers zagen in maart dat alle Europese landen, inclusief Nederland, wegdoken. Ze gaven niet thuis toen bij de Verenigde Naties een Afrikaanse resolutie over Reparatory Justice voorlag. Juist een land dat moedige stappen heeft gezet met excuses en erkenning, zou in Europa en in de wereld voorop moeten lopen.
Nederland moet een gidsland zijn.
Beste voorouder,
ooit zal ook ik een voorouder zijn. Wat ik vandaag doe, werkt door in de generaties na mij. Voor mijn 7-jarige dochter. Voor haar toekomst.
Zodat zij kan staan in waardigheid. Geworteld in waarheid.
Verbonden met wie haar voorgingen.
En vastbesloten een goede voorouder te worden voor wie na haar komen zal. Lieve voorouder, ik dank u.
Voor uw kracht. Voor uw offers. Voor uw blijvende aanwezigheid.
Ik draag u met mij mee.
Grantangi