Ambassadeurs, Voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal, Voorzitters van de parlementen van Caraïbisch Nederland, Minister-President, Ministers en Staatssecretarissen, Burgemeester, Het Inheems gezag, Vereniging Inheemse Dorpshoofden, andere hoogwaardigheidsbekleders en overige aanwezigen.
Vandaag sta ik hier voor u namens het Inheems Kenniscentrum Internationaal, het orgaan dat opkomt voor het collectief Inheems belang, en op 15 juni 2023 het standpunt heeft ingenomen om Inheemse zaken met en door Inheemsen te dienen, met ondersteuning van de Overheid en andere Leefgemeenschappen. Ik verwijs naar het boek Wij slaven van Suriname van Anton de Kom, want als docent Klassieke Talen ben ik ervan doordrongen dat geschiedenis invloed heeft en niet zomaar weggezet kan worden met ‘we kijken nu alleen vooruit’. Het boek beschrijft in het tweede hoofdstuk de slavenperiode van de Inheemsen, en ik citeer: Daar er aan de kuststreken geen goud gevonden werd, meende men, dat de inboorlingen dit in het binnenland verborgen hielden. (…)
En de verbitterde avonturiers wreekten zich op de inboorlingen, die van hun vrijheid beroofd, in ketenen geklonken, tot arbeid gedwongen, gegeseld en mishandeld werden. Nazaten van Inheemse volkeren, de oorspronkelijke bewoners van de Guyana’s tot aan Suriname, bevatten dus de striemen van slavernij, de kiemen van marginalisatie. Een voorbeeld van Inheemse onderdrukking over de hele wereld: van Canada tot Aotearoa/Nieuw-Zeeland. Omdat het zware en dodelijke werk van de Inheemsen geen goud opleverde, gingen de kolonisatoren over tot de trans-Atlantische slavenhandel. Er ontstond een plantage-economie, draaiend op het verbouwen van gewassen en inzet van tot slaaf gemaakten. Niet alleen die uit Afrika, maar ook Inheemsen, die een derde deel vormden van de tot slaaf gemaakten op plantages.
Na de afschaffing van de slavernij (op papier in 1863, maar in de praktijk pas tien jaar daarna) liet zien dat het koloniaal bewind geen investeringen wilden doen in Suriname, maar daarvoor wel opbrengsten verwachtte. Zo werd er niet geïnvesteerd in wegen naar het binnenland, waar de Inheemsen woonden en landbouw bedreven. Betere infrastructuur had de kolonie economisch kunnen versterken en dus ook de Inheemsen. De West-Indische Gids schreef hierover in 1931:
Zoals altijd ligt de grondfout weer daarin, dat zij die in het land opgegroeid zijn (…) geen kans krijgen om zich verder te ontwikkelen.
Opnieuw: uitsluiting en vervreemding van de oorspronkelijke bewoners van het gekoloniseerde land. Ook vandaag de dag is er sprake van uitsluiting, discriminatie, achterstelling en onteigening van het land van Inheemse Surinamers. Bestaansrechten en rechten rond grondbezit worden geschonden. Een situatie die Inheemsen, ook hier te lande, neerzet als een anomalie, als iets aparts. Maar linksom of rechtsom: wij Inheemsen, de oorspronkelijke bewoners, wij waren er het eerst; wij zagen dat anderen “hier ook samenkwamen”, wij waren er deel van, wij zijn er deel van en we zullen er altijd deel van zijn.
En daarom de oproep aan de Nederlandse overheid en de samenleving en alle inwoners van Suriname en de Caraïbische delen van Nederland: neem óns Inheemsen, de oorsprónkelijke bewoners van Suriname, mee in de ontwikkelingen, neem óns mee in het onderzoek naar het vergroten van de kennis over onze geschiedenis, neem óns als bevolkingsgroep dus serieus in gesprekken mee na die komma, die demissionair premier Rutte, heeft uitgesproken in december 2022. Zijne Majesteit de Koning heeft deze komma vorig jaar op deze plek bevestigd.
Persoonlijk, als ik mensen vertel dat ik Surinaamse Inheemse roots heb, krijg ik vragende blikken als antwoord, omdat mensen de term ‘Surinaams’ met veel associëren, maar niet met een Inheemse, een Indiaanse, bevolkingsgroep – de oorspronkelijke bewoners. Voor mij zou de komma van 2022 alleen met inkt gedrukt staan, als we die inzetten als het leesteken, zoals dat bestaat in het klassieke Grieks: een hoge punt. Je sluit daarmee iets af, erkent de inhoud van de zin ervóór voor de volle 100%, en neemt de betekenis daarvan mee voor de rest van de tekst, dus voor de rest van de geschiedenis die vanaf nu nog komt.
Bedankt voor uw aandacht