Museum Bakkie in district Commewijne, Suriname opent op 24 november een nieuwe tentoonstellingsvleugel waarin een replica van het iconische Kerkshoven diorama van Gerrit Schouten wordt getoond. Deze historische kijkkast uit de 19e eeuw geeft een gedetailleerde blik op de koffieplantage Kerkshoven waar in de tijd van slavernij ongeveer 140 tot slaaf gemaakte mensen woonden en werkten.

Het Kerkshoven diorama is een kijkkast van bijna twee meter breed, en toont een 3D-voorstelling van de koffieplantage Kerkshoven aan de Warappakreek in Suriname. Dit indrukwekkende object biedt een bijzondere kijk op een koffieplantage tijdens het slavernijverleden in Suriname, maar onthult ook wat er níet wordt afgebeeld: het harde leven en de veerkracht van de tot slaaf gemaakten mensen die op de plantage te werk werden gesteld.

Kerkshoven was een plantage waar in de 19e eeuw ongeveer 140 tot slaaf gemaakte mensen woonden en werkten. Het diorama toont wel iets van het leven van de mensen die op de plantages werkten, maar vertelt niet het complete verhaal. Zo zijn de akkers, waar koffie werd verbouwd en waar het harde fysieke werk werd verricht, bijvoorbeeld niet afgebeeld in het diorama.

Het diorama van plantage Kerkshoven is in 1823 gemaakt door de Surinaamse kunstenaar Gerrit Schouten (1779-1839), zoon van de Nederlander Hendrik Schouten en de Surinaamse Suzanna Hanssen. Gerrit Schouten wordt gezien als de eerste Surinaamse kunstenaar. Hij behoorde niet tot de tot slaaf gemaakten, maar hij maakte ook geen deel uit van de koloniale elite in Suriname. Het diorama is van groot kunsthistorisch belang. Diorama’s waren niet goedkoop en alleen te betalen door rijke mensen in de kolonie die iets blijvends wilden meenemen naar Nederland.

Details van het diorama, met afbeeldingen van de koffieloods en houtloods, foto: Rik Klein Gotink

Aanwinsten collectie Museum Bakkie

Museum Bakkie is in 2007 opgericht na een persoonlijke zoektocht in de geschiedenis door eigenaren Marsha Mormon en haar partner Bas Spek. In de archieven troffen ze de Gouvernementsdocumenten aan die bevestigden dat de plantage Reynsfort in eigendom is afgestaan aan een voorouder van Marsha Mormon.  Het museum herbergt inmiddels een van de meest unieke privécollecties van Suriname, waaronder originele boeken, kaarten en objecten uit het slavernijverleden. Met de toevoeging van het Kerkshoven diorama en andere recente aanwinsten wordt het verhaal van de plantages aan de Warappakreek verder verrijkt.

Dat de replica nu te zien zal zijn bij Museum Bakkie, is het resultaat van een bijzondere samenwerking tussen Museum Bakkie in Suriname en het Valkhof Museum in Nederland. Vanaf 18 april 2025 wijdt het Valkhof Museum in Nijmegen zelf ook een tentoonstelling aan het originele diorama met de titel ‘Bittere oogst. Een Surinaamse plantage in Nijmegen’. Na deze tentoonstelling wordt het diorama opgenomen in de nieuwe collectie presentatie van het museum.